Waarom de Controller onmisbaar is in de Blockchain wereld

Applicaties gebouwd met daarin de Blockchain technologie zullen naar verwachting de
komende jaren realiteit worden in onze samenleving. In bijvoorbeeld de energiesector, de
financiële industrie en de gezondheidsindustrie.

Blockchain is een technologie die de veiligheid en de transparantie van gedeelde data tussen
partijen bevordert. Met de veilige, decentrale databases van de Blockchain kunnen we
vertrouwen tussen partijen anders organiseren en transacties direct met elkaar aangaan. Als
gevolg hiervan worden aan de Blockchain vaak grote, bijna morele claims toegedicht, als
zijnde de oplossing voor alles wat er mis is in onze huidige gecentraliseerde samenleving. Dit
varieert van ons geldsysteem, tot de dure tussenpersonen die nu eindelijk overbodig kunnen
worden.

En in die claims zit zeker een kern van waarheid. Met Blockchain kan je complexe processen
tussen partijen simpeler en dus goedkoper maken. En het biedt enorme mogelijkheden om
processen en transacties fundamenteel anders –decentraal- te organiseren. En hier begint
direct ook de uitdaging voor Controllers, Financieel Managers en CFO’s.

Vrijwel al die claims over Blockchain gaan feitelijk over ons menselijk -en vaak onwenselijkgedrag.
Het gaat over onze incentives en over hoe wij mensen vertrouwen en met ze
samenwerken. Over of wij de centrale partijen nog wel willen vertrouwen of dat we
vertrouwen op de feilloze werking van het decentrale systeem.
Echter, de Blockchain-technologie op zichzelf verandert de menselijke aard niet. De
menselijke aard is sinds het begin der tijden en vrijwel zonder uitzondering altijd geweest
dat we in eerste instantie ons eigen belang maximaliseren. Als daarbij de groep waartoe we
behoren ook beter wordt is dat mooi meegenomen. De incentives in het nieuwe Blockchain
ecosysteem zullen zo neergezet moeten worden dat ieder individu en iedere speler met het
maximaliseren van zijn eigen belang, ook het groepsbelang optimaliseert. En het op de
goede manier inrichten van het systeem van incentives is traditioneel het domein van de
controllers en CFO’s in organisaties.

Nu is een van de uitdagingen dat mensen in de Blockchain wereld te vaak de technologie
verweven met de menselijke aard. Echter, deze twee zijn fundamenteel gescheiden.
Blockchain-technologie is niet inherent goed of slecht, of altijd moreel beter dan andere
technologieën. Waar het simpelweg in de Blockchain wereld om gaat is de manier van
implementatie en toepassing van de technologie door de ontwerpers en de gebruikers. Dat
zal bepalen of we Blockchain als goed of slecht ervaren. Of (moreel) beter dan andere
oplossingen.

Blockchain toepassingen creëren een geheel nieuw, decentraal ecosysteem met vele partijen
met verschillende belangen. Maar waarom doen die partijen (mensen of organisaties) in het
nieuwe Blockchain ecosysteem wat ze doen? Handelen ze vooral uit eigenbelang of staat het
groepsbelang voorop, en zijn deze inderdaad complementair? Wat drijft bijvoorbeeld de
miners? Wie gebruikt de applicatie en waarom? Wat kan ik concreet met de tokens?
Waarom zouden ze meer waard worden en wie profiteert daarvan? Hoe is de governance
van het netwerk geregeld, wie is in control en hoe liggen de belangen? Is decentraal wel echt
decentraal? etc.

Een complicerend probleem hierbij is dat veel organisaties (aanbieders) in de Blockchain
industrie op dit moment beweren gemotiveerd te zijn door moraliteit, sociaal welzijn,
rechtvaardigheid of decentralisatie. Dit zien we met name in projecten die gefinancierd zijn
door Initial Coin Offerings (ICOs). Maar deze morele motieven worden soms ook gebruikt om
het eigenbelang van deze organisaties te verbloemen. In de praktijk zijn daar inmiddels
genoeg voorbeelden van te zien geweest, in de vorm van ICO’s en projecten die met name
goed waren voor de oprichters hiervan.

Een slecht ontworpen Blockchain omgeving, gebouwd op het verkeerde platform, waarbij de
incentives niet op de juiste plek liggen kan tot behoorlijke ongelukken leiden voor
investeerders en gebruikers. Daarentegen kan een goed ontworpen systeem in de juiste
omgeving tot grote voordelen leiden en gaan bloeien.
En hier komt naar mijn mening de Controller om de hoek kijken. De Controller zal vanuit zijn
verantwoordelijkheid een zeer scherp zicht moeten hebben op het nieuwe Blockchain
ecosysteem waar zijn organisatie aan deelneemt. Hij/zij zal de kansen moeten herkennen
maar ook de risico’s moeten beheersen. Moeten kijken of de incentives goed liggen en tot
het gewenste gedrag leiden. Hij of zij zal de kritische en heldere vragen moeten stellen aan
de ontwerpers en moeten doorgronden hoe het Blockchain ecosysteem in al zijn lagen
ontworpen is. Er zal ook gecontroleerd (geaudit) moeten worden of wat op papier beweerd
wordt rond bijvoorbeeld smart contracts ook daadwerkelijk zo geprogrammeerd is. De
controller met zijn vaak analytische blik en overzicht over de gehele organisatie, is hier bij
uitstek de geschikte functionaris voor. Het hoort ook simpelweg bij zijn
verantwoordelijkheid.

Blockchain is nieuw en nog experimenteel. Er zijn oneindig veel nieuwe ontwikkelingen en
deze wereld wordt nu nog vaak geleid door heel slimme techneuten. Het doorgronden van
Blockchain is geen gemakkelijke opgave voor de controller. Maar eerlijk gezegd kom ik
controllers en financials ook nog niet veel tegen in de Blockchain wereld. Met uitzondering
dan van de financials in de financiële sector, waar niemand meer om Blockchain heen kan.
Het is echter belangrijk dat de Controllers in andere sectoren ook volledig betrokken en
goed voorbereid zijn om deze ontwikkeling in hun organisatie in goede banen te leiden zodat
het tot een blijvend succes wordt.

Jeroen Perquin ondersteunt Controllers, FD’s en CFO’s bij Blockchain ontwikkelingen middels workshops, trainingen, lezingen en consultancy opdrachten. Jeroen heeft vele jaren Internationale ervaring als Finance Director en is Fellow van Weconomics. U kunt hem bereiken op 06 46881049. Of via www.blockchainforfinancials.com

print